Sforno on Bereshit 23
Sforno on Bereshit 23:1
וַתָּמָת שָׂרָה. אַחַר שֶׁנּוֹלְדָה רִבְקָה הָרְאוּיָה לְמַלֵּאת מְקוֹם שָׂרָה, וְשֶׁנּוֹדַע זֶה לְאַבְרָהָם, מֵתָה שָׂרָה. כְּאָמְרָם זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה (יומא לח.) שֶׁאֵין צַדִּיק נִפְטָר מִן הָעוֹלָם אֶלָּא אִם כֵּן נוֹלַד צַדִּיק כְּמוֹתוֹ, שֶׁנֶּאֱמַר (קהלת א:ה) "וְזָרַח הַשֶּׁמֶשׁ וּבָא הַשָּׁמֶשׁ".
**Y murió Sará.** Después de que nació Rivká, que era apta para ocupar el lugar de Sará, y después de que esto fue conocido por Abraham, murió Sará. Como dijeron nuestros Sabios de bendita memoria: ningún justo parte del mundo a menos que haya nacido un justo como él, como dice: “sale el sol y se pone el sol” (Kohelet 1:5).
Sforno on Bereshit 23:2
לִסְפֹּד לְשָׂרָה. בִּשְׁבִיל שָׂרָה וְלִכְבוֹדָהּ, כְּאָמְרָם זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה (סַנְהֶדְרִין מו:) הֶסְפֵּידָא יְקָרָא דְּשָׁכְבֵי.
**Para hacer duelo por Sará.** Por Sará y en honor de ella, como dijeron nuestros Sabios de bendita memoria: el elogio fúnebre es honor de los muertos.
Sforno on Bereshit 23:3
מֵעַל פְּנֵי מֵתוֹ וַיְדַבֵּר אֶל בְּנֵי חֵת. שֶׁלֹּא חָל עָלָיו אֲבֵלוּת עֲדַיִן, וְהָיָה יָכוֹל לָצֵאת וּלְדַבֵּר אֶל בְּנֵי חֵת.
**De delante de su muerto, y habló a los hijos de Jet.** Porque todavía no había recaído sobre él la condición de duelo, y podía salir y hablar con los hijos de Jet.
Sforno on Bereshit 23:4
גֵּר וְתוֹשָׁב. וּבִשְׁבִיל הֱיוֹתִי גֵּר אֵין לִי פֹּה קֶבֶר, כְּאָמְרוֹ "וּמִי לְךָ פֹה כִּי חָצַבְתָּ לְּךָ פֹּה קָבֶר" (ישעיהו כב:טז), וְהַטַּעַם שֶׁאֲנִי מְבַקֵּשׁ לִקְנוֹתוֹ הוּא מִפְּנֵי שֶׁאֲנִי תוֹשָׁב עִמָּכֶם, שֶׁבָּאתִי לְהִשְׁתַּקֵּעַ לֹא לָגוּר בִּלְבָד:
**Extranjero y residente.** Por ser extranjero, no tengo aquí tumba, como dice: “¿qué tienes aquí, que cavaste para ti aquí una tumba?” (Yeshayahu 22:16). Y la razón por la que pido comprarla es que soy residente entre vosotros: vine para establecerme, no solo para morar temporalmente.
Sforno on Bereshit 23:5
תְּנוּ לִי אֲחֻזַּת קֶבֶר. הִסְכִּימוּ שֶׁתִּהְיֶה לִי אֲחֻזַּת קֶבֶר, כְּאָמְרוֹ לְאַבְרָהָם לַאֲחֻזַּת קָבֶר מֵאֵת בְּנֵי חֵת.
**Dadme propiedad de sepultura.** Aceptad que tenga propiedad de sepultura, como dice: “para Abraham como propiedad de sepultura de parte de los hijos de Jet”.
Sforno on Bereshit 23:6
בְּמִבְחַר קְבָרֵינוּ קְבוֹר. וְאַל תַּשְׁהֶה מֵתְךָ עַד שֶׁתִּקְנֶה, כְּאָמְרָם זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה (מועד קטן כב.) כָּל הַמֵּתִים כֻּלָּם כָּל הַמַּדְחֶה מִטָּתָם הֲרֵי זֶה מְשֻׁבָּח.
**En lo mejor de nuestras tumbas sepulta.** Y no demores a tu muerto hasta que compres, como dijeron nuestros Sabios de bendita memoria: respecto de todos los muertos, quien retrasa su entierro es digno de alabanza cuando lo hace por honor.
Sforno on Bereshit 23:7
וַיִּשְׁתַּחוּ לְעַם הָאָרֶץ לִבְנֵי חֵת. הִשְׁתַּחֲוָה לְאוֹתָם רָאשֵׁי הָעָם הַנּוֹעָדִים, מִפְּנֵי שֶׁהֵם הָיוּ בִּמְקוֹם כָּל הַצִּבּוּר.
**Y Abraham se postró ante el pueblo de la tierra, ante los hijos de Jet.** Se postró ante aquellos jefes del pueblo reunidos, porque ellos estaban en lugar de toda la comunidad.
Sforno on Bereshit 23:8
אִם יֵשׁ אֶת נַפְשְׁכֶם לִקְבּוֹר. אִם רְצוֹנְכֶם לִקְבּוֹר אֶת הַמֵּת מְהֵרָה, כְּמוֹ שֶׁהֶרְאֵיתֶם בְּאָמְרְכֶם בְּמִבְחַר קְבָרֵינוּ קְבוֹר, כְּדֵי שֶׁלֹּא אַשְׁהֶא:
**Si es vuestra voluntad sepultar.** Si queréis sepultar al muerto pronto, como mostrasteis al decir: “en lo mejor de nuestras tumbas sepulta”, para que no lo demore:
Sforno on Bereshit 23:9
שְׁמָעוּנִי. לְהַסְכִּים שֶׁתִּהְיֶה לִי אֲחֻזַּת קֶבֶר:
**Escuchadme.** Para aceptar que tenga propiedad de sepultura.
Sforno on Bereshit 23:10
וּפִגְעוּ לִי בְּעֶפְרוֹן. שֶׁיִּמְכּוֹר אַף עַל פִּי שֶׁאֵינוֹ נָאוֹת לְאִישׁ נִכְבָּד לִמְכּוֹר מֵאֲחֻזָּתוֹ, כְּמוֹ שֶׁהֵעִיד נָבוֹת כְּאָמְרוֹ (מלכים א כא:ג): "חָלִילָה לִי מִתִּתִּי אֶת נַחֲלַת אֲבוֹתַי לָךְ".
**Interceded por mí ante Efrón.** Que venda, aunque no es digno de un hombre honorable vender parte de su propiedad, como testificó Navot al decir: “lejos de mí dar la herencia de mis padres a ti” (I Melajim 21:3).
Sforno on Bereshit 23:11
מְעָרַת הַמַּכְפֵּלָה. מָקוֹם שֶׁשְּׁמוֹ מַכְפֵּלָה, כְּאָמְרוֹ וַיָּקָם שְׂדֵה עֶפְרוֹן אֲשֶׁר בַּמַּכְפֵּלָה.
**La cueva de Majpelá.** Un lugar cuyo nombre era Majpelá, como dice: “y se estableció el campo de Efrón que estaba en Majpelá”.
Sforno on Bereshit 23:12
אֲשֶׁר בִּקְצֵה שָׂדֵהוּ. וְלֹא בִּשְׁבִיל זֶה יַשְׁחִית נַחֲלָתוֹ.
**Que está al extremo de su campo.** Y por esto no arruinaría su herencia.
Sforno on Bereshit 23:13
בְּכֶסֶף מָלֵא. שֶׁאֵין חֶפְצוֹ שֶׁיִּגְרַע מֵעֶרְכּוֹ לִכְבוֹדְכֶם.
**Por plata completa.** Porque no desea que se disminuya su valor por honor a vosotros.
Sforno on Bereshit 23:14
בְּתוֹכְכֶם. בְּמַעֲמַד כֻּלְּכֶם, שֶׁאֵינִי מְבַקֵּשׁ שׁוּם זְמַן לִפְרֹעַ אֵלָיו הַמָּעוֹת, וְכֵן עָשָׂה כְּאָמְרוֹ וַיִּשְׁקֹל אַבְרָהָם לְעֶפְרוֹן אֶת הַכֶּסֶף כּוּ' לְעֵינֵי בְנֵי חֵת.
**En medio de vosotros.** En presencia de todos vosotros, pues no pido ningún plazo para pagarle el dinero. Así hizo, como dice: “Abraham pesó a Efrón la plata... ante los ojos de los hijos de Jet”.
Sforno on Bereshit 23:15
לַאֲחֻזַּת קָבֶר. שֶׁאַף עַל פִּי שֶׁיִּמְכֹּר, אוּלַי יְעַרְעֵר שֶׁלֹּא אֶקְבּוֹר אֵצֶל גְּבוּלוֹ, לָכֵן אֲנִי שׁוֹאֵל שֶׁיִּמְכְּרֶנָּה לַאֲחֻזַּת קֶבֶר.
**Como propiedad de sepultura.** Aunque venda, quizá luego reclame que no entierre junto a su límite. Por eso pido que me la venda como propiedad de sepultura.
Sforno on Bereshit 23:16
לֹא אֲדֹנִי. אֵין צָרִיךְ שֶׁיִּפְגְּעוּ בִּי רָאשֵׁי הָעָם הַנּוֹעָדִים:
**No, mi señor.** No hace falta que intercedan ante mí los jefes del pueblo reunidos.
Sforno on Bereshit 23:17
שְׁמָעֵנִי. אַתָּה בִּלְתִּי שׁוּם אֶמְצָעִי:
**Escúchame.** Tú, sin ningún intermediario.
Sforno on Bereshit 23:18
הַשָּׂדֶה נָתַתִּי לָךְ. בְּמַחֲשַׁבְתִּי מֵאָז שֶׁדִּבַּרְתָּ:
**El campo te lo he dado.** En mi pensamiento, desde que hablaste.
Sforno on Bereshit 23:19
וְהַמְּעָרָה אֲשֶׁר בּוֹ. שֶׁאֵין רָאוּי שֶׁתַּעֲבוֹר בְּשָׂדֶה אֲחֵרִים כְּשֶׁתִּרְצֶה לִקְבּוֹר:
**Y la cueva que está en él.** Porque no es adecuado que pases por campo ajeno cuando quieras sepultar.
Sforno on Bereshit 23:20
לְעֵינֵי בְנֵי עַמִּי נְתַתִּיהָ לָּךְ קְבֹר מֵתֶךָ. לְעֵינֵיהֶם אֲנִי אוֹמֵר שֶׁאֲנִי נוֹתֵן לְךָ עַל מְנָת שֶׁתּוּכַל לִקְבּוֹר שָׁם מֵתְךָ, כְּמוֹ שֶׁשָּׁאַלְתָּ בְּאָמְרְךָ לַאֲחֻזַּת קֶבֶר:
**Ante los ojos de los hijos de mi pueblo te la he dado; sepulta a tu muerto.** Ante sus ojos digo que te la doy con la condición de que puedas sepultar allí a tu muerto, como pediste al decir: “como propiedad de sepultura”.
Sforno on Bereshit 23:21
וַיִּשְׁתַּחוּ אַבְרָהָם לִפְנֵי עַם הָאָרֶץ. הִשְׁתַּחֲוָה לָתֵת לָהֶם הוֹדָאָה, כְּמוֹדֶה שֶׁבִּשְׁבִיל כְּבוֹדָם הִסְכִּים עֶפְרוֹן לָתֵת אֶת שְׁאֵלָתוֹ, כְּאָמְרָם זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה (קדושין לא.) הַנִּשְׁמָע בִּדְבַר אָבִיו לַמָּקוֹם, לֹא יֹאמַר מַהֲרוּנִי בִּשְׁבִיל עַצְמִי אֶלָּא מַהֲרוּנִי בִּשְׁבִיל אַבָּא, פָּטְרוּנִי בִּשְׁבִיל אַבָּא:
**Y Abraham se postró ante el pueblo de la tierra.** Se postró para agradecerles, reconociendo que por honor a ellos Efrón aceptó conceder su petición. Como dijeron nuestros Sabios de bendita memoria: quien es escuchado por causa de su padre ante un lugar, no diga “apresuraos por mí”, sino “apresuraos por mi padre”; “liberadme por mi padre”.
Sforno on Bereshit 23:22
אַךְ אִם כּוּ' נָתַתִּי כֶּסֶף הַשָּׂדֶה. אָנֹכִי אֶעֱשֶׂה כִּדְבָרְךָ לִקְבּוֹר שָׁם הַמֵּת, אַךְ אִם נָתַתִּי כֶּסֶף הַשָּׂדֶה, וְלֹא אֶקְבּוֹר בּוֹ בְּאוֹפֶן אַחֵר.
**Solo si... he dado el dinero del campo.** Haré como dices, sepultar allí al muerto, solo si doy el dinero del campo; y no sepultaré en él de otro modo.
Sforno on Bereshit 23:23
אַתָּה לוּ שְׁמָעֵנִי. אַתָּה בְּבַקָּשָׁה שְׁמָעֵנִי, קַח מִמֶּנִּי וְאֶקְבְּרָה אַחַר כָּךְ:
**Tú, ojalá me escuches.** Tú, por favor, escúchame: toma de mí, y después sepultaré.
Sforno on Bereshit 23:24
מַה הִיא. הֲלֹא מִצְעָר הוּא, וּמַסְפִּיק הַדִּבּוּר לְהַקְנוֹת לְךָ מֵעַכְשָׁיו, בְּאֹפֶן שֶׁתִּהְיֶה קוֹבֵר בְּתוֹךְ שֶׁלְּךָ אַף עַל פִּי שֶׁלֹּא נָתַתָּ הַמָּעוֹת עֲדַיִן:
**¿Qué es eso?** ¿Acaso no es poca cosa? La palabra basta para adquirirlo para ti desde ahora, de modo que entierres en lo tuyo aunque todavía no hayas dado el dinero.
Sforno on Bereshit 23:25
וַיִּשְׁמַע אַבְרָהָם לְעֶפְרוֹן. הִסְכִּים לְדַעְתּוֹ בְּעֵרֶךְ הַשָּׂדֶה.
**Y Abraham escuchó a Efrón.** Aceptó su opinión sobre el valor del campo.
Sforno on Bereshit 23:26
וַיִּשְׁקֹל. פָּרַע כְּמוֹ "אוֹ כִּכַּר כֶּסֶף תִּשְׁקוֹל" (מלכים א כ:לט).
**Y pesó.** Pagó, como en: “o pesarás un talento de plata” (I Melajim 20:39).
Sforno on Bereshit 23:27
וַיָּקָם הַשָּׂדֶה לְאַבְרָהָם לְמִקְנָה. נִתְקַיֵּם בְּחוֹתָמָיו שֶׁל סֵפֶר הַמִּקְנָה.
**Y el campo se estableció para Abraham como adquisición.** Fue confirmado con las firmas del documento de adquisición.
Sforno on Bereshit 23:28
מֵאֵת בְּנֵי חֵת. שֶׁהִסְכִּים כָּל הַצִּבּוּר שֶׁתִּהְיֶה לוֹ לַאֲחֻזַּת קֶבֶר.
**De parte de los hijos de Jet.** Porque toda la comunidad aceptó que fuera para él como propiedad de sepultura.