Kitzur Shulchan Arukh 201
Kitzur Shulchan Arukh 201:1
הַמְאַבֵּד עַצְמוֹ לָדַעַת, הוּא רָשָׁע שֶׁאֵין לְמַעְלָה מִמֶּנּוּ, שֶׁנֶּאֱמַר, וְאַךְ אֶת דִּמְכֶם לְנַפְשׁוֹתֵיכֶם אֶדְרשׁ. וּבִשְׁבִיל יָחִיד, נִבְרָא הָעוֹלָם. וְכָל הַמְאַבֵּד נֶפֶשׁ אַחַת מִיִשְֹרָאֵל, מְאַבֵּד עוֹלָם מָלֵא. וְלָכֵן אֵין מִתְעַסְּקִין עִמּוֹ לְכָל דָּבָר. לֹא קוֹרְעִין וְלֹא מִתְאַבְלִין עָלָיו, וְאֵין מַסְפִּידִין אוֹתוֹ. אֲבָל קוֹבְרִין אוֹתוֹ, וּמְטַהֲרִין אוֹתוֹ, וּמַלְבִּישִׁין אוֹתוֹ תַּכְרִיכִין. כְּלָלוֹ שֶׁל דָּבָר, כֹּל שֶׁהוּא מִשּׁוּם כְּבוֹד הַחַיִּים עושִׁין לוֹ. (וּלְעִנְיַן אֲמִירַת קַדִישׁ, עַיֵן בַּחֲתַם סוֹפֵר יוֹרֶה דֵעָה סִימָן שכו, וְאִמְרֵי אֵשׁ סִימָן קכב. וְעַיֵּן תְּשׁוּבוֹת רד"ך בַּיִת ל).
Quien se quita deliberadamente la vida es considerado un malvado de extrema gravedad, como está escrito: «Ciertamente reclamaré vuestra sangre por vuestras propias vidas».
El mundo fue creado por causa de cada individuo, y quien destruye una sola vida de Israel destruye un mundo completo.
Por eso no se realizan para él todas las manifestaciones habituales de honor: no se rasgan las vestiduras, no se guarda duelo y no se pronuncia un discurso fúnebre.
Sin embargo, se lo entierra, se realiza la tahará y se lo viste con tajrijim.
La regla general es que se hace por él todo aquello que se realiza por respeto a los vivos.
Respecto a la recitación de Kadish, véanse Jatam Sofer, Yoré Deá, simán 326; Imré Esh, simán 122; y Responsa Radak, sección 30.
Kitzur Shulchan Arukh 201:2
מִסְּתָמָא, לָא מַחְזְקֵינָן אֱנָשֵׁי בְּרַשִׁיעֵי. וְלָכֵן אִם נִמְצָא אֶחָד חָנוּק אוֹ תָלּוּי וְכַדּוֹמֶה, כֹּל שֶׁאֶפְשָׁר לִתְלוֹת שֶׁמָּא אַחֵר עָשָׂה לוֹ זֹאת, לָא תָלֵינָן בֵּהּ.
Como regla general, no presumimos que una persona sea malvada.
Por eso, cuando alguien es encontrado estrangulado, colgado o en circunstancias semejantes, siempre que exista alguna posibilidad de atribuir lo sucedido a la acción de otra persona, no se considera que se haya quitado deliberadamente la vida.
Kitzur Shulchan Arukh 201:3
קָטָן הַמְאַבֵּד אֶת עַצְמוֹ, חָשׁוּב כְּשֶׁלֹּא לָדָעַת. וְכֵן גָּדוֹל אִם נִרְאֶה שֶׁעָשָה הַדָּבָר מֵחֲמַת רוּחַ רָעָה אוֹ שִׁגָּעוֹן וְכַדוֹמֶה, הֲוֵי שֶׁלֹּא לָדָעַת. וְכֵן אִם עָשָׂה אֶת הַדָבָר מֵחֲמַת אֹנֶס, שֶׁהָיָה מִתְיָרֵא מֵעִנּוּיִים קָשִׁים, כְּמוֹ שָׁאוּל שֶׁהָיָה מִתְיָרֵא שֶׁמָּא יַעֲשׂוּ בוֹ הַפְּלִשְׁתִּים כִּרְצוֹנָם, הֲרֵי הוּא כִּשְׁאָר מֵת, וְאֵין מוֹנְעִין מִמֶּנּוּ שׁוּם דָּבָר.
Un menor que se quita la vida se considera como alguien que actuó sin plena conciencia.
Lo mismo se aplica a una persona adulta cuando parece que actuó bajo la influencia de una perturbación mental, locura o condición semejante.
También se considera que no actuó deliberadamente quien lo hizo bajo coacción extrema, por temor a torturas severas, como Shaúl, quien temía que los pelishtim hicieran con él lo que quisieran.
Una persona en estas circunstancias se rige como cualquier otro fallecido y no se le niega ningún honor funerario.
Kitzur Shulchan Arukh 201:4
כָּל הַפּוֹרְשְׁים מִדַּרְכֵי הַצִּבּוּר, וְהֵם הָאֲנָשִׁים שֶׁפָּרְקוּ עֹל הַמִצְוֹת מֵעַל צַוָּארָם, וְאֵין נִכְלָלִים בִּכְלַל יִשְֹרָאֵל בַּעֲשִׂיָתָם, אֶלָּא הֲרֵי הֵם כִּבְנֵי חוֹרִין לְעַצְמָן, וְכֵן הַמּוּמָרִים וְהַמּוֹסְרִים וְהָאֶפִּיקוֹרְסִים, כָּל אֵלּוּ, אֵין אוֹנְנִים וְאֵין מִתְאַבְּלִים עֲלֵיהֶם, אֶלָּא אֲחֵיהֶם ושְׁאָר קְרוֹבֵיהֶם לוֹבְשִׁים לְבָנִים וּמִתְעַטְּפִים לְבָנִים, וְאוֹכְלִים וְשוֹתִים וּשְׂמֵחִים עַל שֶׁאִבְּדוּ שׂוֹנְאוֹ שֶׁל מָקוֹם. וַעֲלֵיהֶם הַכָּתוּב אוֹמֵר, הֲלֹּא מְשַׂנְאֶיךָ ה', אֶשְׂנָא. וְאוֹמֵר, וּבַאֲבֹד רְשָׁעִים רִנָּה. (יו"ד סימן שמ"ה).
Quienes se separan de los caminos de la comunidad —es decir, quienes se quitan de encima el yugo de las mitzvot, no se incluyen con Israel en sus prácticas y viven como si fueran completamente independientes—, así como los apóstatas, delatores y herejes, no generan las obligaciones de aninut ni de duelo.
Sus hermanos y demás familiares visten ropas blancas, se cubren con prendas blancas, comen, beben y se alegran por haber desaparecido un enemigo del Omnipresente.
Acerca de ellos dice el versículo: «¿Acaso no he de odiar, Eterno, a quienes Te odian?».
También está escrito: «Cuando desaparecen los malvados, hay alegría».
(Yoré Deá, simán 345).
Kitzur Shulchan Arukh 201:5
אִם נֶהֱרַג, בֵּין בְּדִינָא דְמַלְכוּתָא בֵּין בְּעִנְיָן אַחֵר, אֲפִלּוּ הָיָה מוּמָר, מִתְאַבְּלִין עָלָיו, דְּכֵיוָן שֶׁנֶּהֱרַג בִּידֵי אָדָם וְלֹא מֵת כְּדֶרֶךְ כָּל הָאָרֶץ, הֲוֵּי לֵהּ כַּפָּרָה.
Si una persona fue ejecutada, ya fuera por la ley del reino o de alguna otra manera, se guarda duelo por ella aunque hubiera sido apóstata.
Puesto que murió a manos de seres humanos y no mediante una muerte natural, dicha muerte se considera una expiación.
Kitzur Shulchan Arukh 201:6
מִי שֶׁהָיָה רָגִיל לַעֲשׂוֹת עֲבֵרָה אַחַת, אֲפִלּוּ רַק לְתֵאָבוֹן, וּמֵת, אִם לֹא הִתְוַדָּה קֹדֶם מוֹתוֹ, אֵין מִתְאַבְּלִין עָלָיו. אֲבָל אִם הִתְוַדָּה, מִתְאַבְּלִין עָלָיו, אֲפִלּוּ הָיָה גַנָּב אוֹ גַזְלָן.
Quien acostumbraba cometer de manera habitual una determinada transgresión, aunque fuera solamente por deseo y no por rebeldía, y murió sin haberse confesado antes, no genera obligación de duelo.
Pero si se confesó, se guarda duelo por él, aunque hubiera sido ladrón o asaltante.
Kitzur Shulchan Arukh 201:7
קָטֹן בֶּן שָׁנָה אוֹ שְׁנָתַיִם שֶׁהֵמִיר עִם אָבִיו אוֹ עִם אִמּוֹ, וּמֵת, אֵין מִתְאַבְּלִין עָלָיו.
No se guarda duelo por un niño de uno o dos años que abandonó el judaísmo junto con su padre o su madre y posteriormente falleció.
Ficha editorial de este texto
Estado de la traducción: Traducción española revisada y publicada.
Última revisión editorial: 17 de julio de 2026.
Cómo trabajamos las fuentes y la traducción
El contenido educativo de la plataforma no sustituye una consulta halájica personal con una autoridad rabínica competente.