Kitzur Shulchan Arukh 85
Kitzur Shulchan Arukh 85:1
אִם חַס וְשָׁלוֹם נָפְלָה דְּלֵקָה בַּשַׁבָּת, חָשׁוּ רַבּוֹתֵינוּ זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה, כִּי בַּעַל הַבַּיִת וּבְנֵי בֵּיתוֹ אֲשֶׁר שָׁם הַדְּלֵקָה, אִם יִתְעַסְּקוּ בְּהַצָּלָה, וְהֵמָּה נֶחְפָּזִים וּבְהוּלִים עַל מָמוֹנָם, שֶׁמָּא מִתּוֹךְ כָּךְ יִשְׁכְּחוּ שֶׁהַיּוֹם שַׁבָּת וִיכַבּוּ אֶת הַדְּלֵקָה, עַל כֵּן אָסְרוּ לְהַצִּיל אֲפִלּוּ חֲפָצִים שֶׁהֵן מֻתָּרִין בְּטִלְטוּל לְמָקוֹם שֶׁמֻּתָּרִין לְהוֹצִיא, וְרַק מַה שֶּׁהוּא צָרִיךְ לוֹ לְהַיּוֹם, מֻתָּר לוֹ לְהַצִּיל. כֵּיצַד. נָפְלָה דְּלֵקָה בְּלֵיל שַׁבָּת קֹדֶם הַסְּעוּדָּה, מַצִּיל מְזוֹן שָׁלֹשׁ סְעוּדּוֹת, הָרָאוּי לָאָדָם, לָאָדָם. הָרָאוּי לַבְּהֵמָה, לַבְּהֵמָה. וּבְשַׁחֲרִית, מְזוֹן שְׁתֵּי סְעוּדּוֹת. וּבְמִנְחָה, מְזוֹן סְעוּדָּה אַחַת. וְאִם יֵשׁ בִּכְלִי אֶחָד מַאֲכָלִים הַרְבֵּה, כְּגוֹן סַל מָלֵא כִּכָּרוֹת, וְחָבִית מְלֵאָה יַיִן וְכַדּוֹמֶה, כֵּיוָן שֶׁמּוֹצִיאָם בְּפַעַם אַחַת, מֻתָּר. וְכֵן אִם פֵּרַשׂ סָדִין וְכַדּוֹמֶה וְקִבֵּץ בּוֹ כָּל מַה שֶּׁיָּכוֹל לְהוֹצִיא מִמַּאֲכָלִים וּמַשְׁקָאוֹת וּמוֹצִיאָן בְּפַעַם אַחַת, מֻתָּר. גַּם מֻתָּר לוֹ לְהוֹצִיא כָּל הַכֵּלִים שֶׁהוּא צָרִיךְ לְהִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהֶם הַיּוֹם.
Si, Dios no lo permita, se declara un incendio en Shabat, nuestros Sabios, de bendita memoria, temieron que el dueño de la casa y los miembros de su familia, al dedicarse a rescatar sus bienes con prisa y angustia por su patrimonio, olvidaran que es Shabat y llegaran a apagar el fuego. Por ello prohibieron rescatar incluso objetos que pueden trasladarse y llevarlos a un lugar donde está permitido sacarlos, salvo aquello que se necesite para ese mismo día. ¿Cómo se aplica? Si el incendio comenzó la noche de Shabat antes de la cena, puede rescatar alimento suficiente para tres comidas: alimento apto para personas, para las personas; y alimento apto para animales, para los animales. Si ocurrió por la mañana, puede rescatar alimento para dos comidas; y si ocurrió por la tarde, para una comida. Si en un solo recipiente hay una gran cantidad de alimentos, como una cesta llena de panes, un barril lleno de vino o algo semejante, está permitido sacarlo, puesto que lo transporta de una sola vez. También puede extender una sábana u objeto semejante, reunir en ella cuantos alimentos y bebidas pueda y sacarlos todos de una vez. Asimismo, puede sacar todos los utensilios que necesitará utilizar durante ese día:
Kitzur Shulchan Arukh 85:2
וְאוֹמֵר לַאֲחֵרִים בֹּאוּ וְהַצִּילוּ לָכֶם, וְכָל אֶחָד וְאֶחָד מַצִּיל מָזוֹן שֶׁהוּא צָרִיךְ לוֹ אוֹ כְּלִי אֶחָד שֶׁמַּחְזִיק אֲפִלּוּ הַרְבֵּה וַהֲרֵי הוּא שֶׁל הַמַּצִּיל, כֵּיוָן שֶׁבַּעַל הַבַּיִת הִפְקִיר וְזָכָה זֶה מִן הַהֶפְקֵר. וְאִם הוּא יְרֵא שָׁמַיִם וּמַחְזִיר לְבַעַל הַבַּיִת מַה שֶּׁהִצִּיל, כֵּיוָן שֶׁיּוֹדֵעַ שֶׁלֹּא הִפְקִיר בִּרְצוֹנוֹ, מֻתָּר לוֹ לָקַחַת שְׂכַר הַהַצָּלָה, וְאֵין זֶה שְׂכַר שַׁבָּת, כֵּיוָן שֶׁמִּצַּד הַדִּין הַכֹּל הוּא שֶׁלּוֹ. וּמִכָּל מָקוֹם מִדַּת חֲסִידוּת שֶׁלֹּא לִטּוֹל שָׂכָר עַל טֹרַח הַצָּלָה שֶׁבְּשַׁבָּת, אַף עַל פִּי שֶׁאֵינוֹ שְׂכַר שַׁבָּת, כִּי הֶחָסִיד יֵשׁ לוֹ לְוַתֵּר מִשֶּׁלוֹ בְּכָל דָּבָר שֶׁיֵּשׁ בּוֹ נִדְנוּד עֲבֵרָה.
Puede decir a otras personas: «Venid y rescatad para vosotros». Cada una podrá rescatar el alimento que necesite o un recipiente, aunque este contenga mucho. Lo rescatado pertenece a quien lo salvó, porque el dueño lo declaró abandonado y la otra persona lo adquirió de lo abandonado. Si quien lo rescató es temeroso del Cielo y lo devuelve al propietario, sabiendo que este no lo abandonó de buena voluntad, puede recibir una remuneración por el rescate. Esto no se considera pago por trabajo de Shabat, porque, según la ley estricta, los bienes ya le pertenecían. No obstante, constituye una conducta piadosa no recibir pago por el esfuerzo realizado durante Shabat, aunque técnicamente no sea salario de Shabat, pues la persona piadosa debe renunciar incluso a algo que le pertenece cuando existe cualquier indicio de transgresión:
Kitzur Shulchan Arukh 85:3
וְכָל זֹאת, רַק לְמָקוֹם שֶׁמֻּתָּרִין לְהוֹצִיא לְשָׁם. אֲבָל לְמָקוֹם שֶׁאֲסוּרִין לְהוֹצִיא, אָסוּר לְהַצִּיל שׁוּם דָּבָר. אַךְ בְּגָדִים שֶׁיְכוֹלִין לְלָבְשָׁם, מֻתָּר לוֹ לִלְבּוֹשׁ, וְלַעֲטֹף כָּל מַה שֶּׁיָּכוֹל, וּמוֹצִיא אֲפִלּוּ לִרְשׁוּת הָרַבִּים, וּפוֹשֵׁט וְחוֹזֵר וְלוֹבֵשׁ וּמוֹצִיא אֲפִלּוּ כָּל הַיּוֹם. וְיָכוֹל לוֹמַר גַּם לַאֲחֵרִים, בֹּאוּ וְהַצִּילוּ, וּמַצִּילִין כֵּן.
Todo lo anterior se aplica solamente cuando se lleva lo rescatado a un lugar al que está permitido transportar. Si se trata de un lugar al que está prohibido sacar objetos, no puede rescatarse nada. Sin embargo, respecto de prendas que pueden vestirse, está permitido ponérselas y envolverse con cuantas sea posible, y salir con ellas incluso a una vía pública. Después puede quitárselas, volver a ponerse otras y salir nuevamente, incluso durante todo el día. También puede decir a otras personas: «Venid y rescatad», y estas pueden actuar del mismo modo:
Kitzur Shulchan Arukh 85:4
וְהַבָּתִּים שֶׁאֵין שָׁם הַדְּלֵקָה, אֶלָּא שֶׁהֵם קְרוֹבִים וִירֵאִים שֶׁתַּגִּיעַ גַּם לָהֶם, כֵּיוָן שֶׁהֵם אֵינָם בְּהוּלִים כָּל כָּךְ, מֻתָּרִין לְהַצִּיל כָּל דָּבָר לַמָּקוֹם שֶׁמֻּתָּרִין לְהוֹצִיא לְשָׁם. יֵשׁ אוֹמְרִים, דְּגַם מָעוֹת וּשְׁאָר דְּבָרִים יְקָרִים אַף עַל פִּי שֶׁהֵן מֻקְצִין, מֻתָּר לְהַצִּילָן מִן הַהֶפְסֵד הַגָּדוֹל הַפִּתְאוֹמִי, כְּגוֹן דְּלֵקָה אוֹ שֶׁטֶף מַיִם אוֹ גְּזֵלָה, עַל יְדֵי מַה שֶּׁמַּנִּיחִין עֲלֵיהֶם אֵיזֶה דְּבַר מַאֲכָל וּמְטַלְטְלִין אוֹתן כֵּן בְּיַחַד. (אֲבָל בְּמָקוֹם אַחֵר, אֵין שׁוּם הֶתֵּר לְטַלְטֵל כֵּן מַקְצֶה). וְיֵשׁ מְקִלִּין עוֹד יוֹתֵר, שֶׁאֲפִלּוּ לְבַדָּן יְכוֹלִין לְטַלְטְלָן, מִשּׁוּם דְּבִמְקוֹם הֶפְסֵד גָּדוֹל פִּתְאוֹמִי, נִדְחֶה אִסּוּר מֻקְצֶה, וּבִלְבַד שֶׁלֹּא יוֹצִיא לַמָּקוֹם שֶׁאֲסוּרִין לְהוֹצִיא.
En las casas donde todavía no existe fuego, pero que se encuentran cerca y cuyos habitantes temen que el incendio llegue hasta ellas, como sus propietarios no están tan alterados, se permite rescatar cualquier objeto y trasladarlo a un lugar permitido. Algunos sostienen que también el dinero y otros objetos valiosos, aunque sean muktzé, pueden salvarse de una pérdida grande y repentina, como un incendio, una inundación o un saqueo, colocando sobre ellos algún alimento y trasladándolos conjuntamente. Fuera de estas situaciones no existe permiso para mover de esta manera un objeto muktzé. Otros son todavía más permisivos y permiten trasladar los objetos valiosos incluso solos, pues consideran que, ante una pérdida grande y repentina, se deja de aplicar la prohibición rabínica de muktzé, siempre que no sean transportados a un lugar donde esté prohibido sacar objetos:
Kitzur Shulchan Arukh 85:5
כָּל סִפְרֵי קֹדֶשׁ, בֵּין שֶׁהֵן בִּכְתָב בֵּין שֶׁהֵן בִּדְפוּס, מַצִּילִין אוֹתָן מִפְּנֵי הַדְּלֵקָה אוֹ שֶׁטֶף מַיִם וְכַדּוֹמֶה, אֲפִלּוּ לֶחָצֵר אוֹ לְמָבוֹי שֶׁאֲסוּרִין לְהוֹצִיא לְשָׁם מֵחֲמַת שֶׁלֹּא עָשׂוּ עֵרוּב. וְהוּא כְּשֶׁהֵן מְתֻקָּנִין בְּעִנְיָן שֶׁהָיוּ מוֹעִילִים עֵרוּבֵי חֲצֵרוֹת אוֹ שִׁתּוּפֵי מְבוֹאוֹת. וְעַל יְדֵי אֵינוֹ יְהוּדִי, מֻתָּר לְהַצִּילָן אֲפִלּוּ דֶּרֶךְ רְשׁוּת הָרַבִּים (הַצָּלַת הַמֵּת מִן הַדְּלֵקָה, עַיֵן לְקַמָּן סִימָן פ"ח סָעִיף ט"ז).
Todos los libros sagrados, tanto manuscritos como impresos, pueden salvarse de un incendio, una inundación o algo semejante, incluso llevándolos a un patio o callejón al que está prohibido transportar porque no se hizo eruv. Esto se aplica cuando el lugar está configurado de manera que un eruv de patios o una asociación de callejones habría sido eficaz. Mediante una persona no judía está permitido salvarlos incluso transportándolos a través de una vía pública. Respecto del rescate de un fallecido de un incendio, véase más adelante el capítulo 88, apartado 16:
Kitzur Shulchan Arukh 85:6
מַצִּילִין תִּיק הַסֵּפֶר עִם הַסֵּפֶר, וְתִיק הַתְּפִלִּין עִם הַתְּפִלִּין.
Puede salvarse el estuche de un libro junto con el libro y el estuche de los tefilín junto con los tefilín:
Kitzur Shulchan Arukh 85:7
סֵפֶר תּוֹרָה קוֹדֵם לְהַצִּיל לִשְׁאָר סְפָרִים.
Un Séfer Torá tiene precedencia para ser rescatado sobre los demás libros:
Kitzur Shulchan Arukh 85:8
כְּשֶׁיֵּשׁ חֲשַׁשׁ סְפֵק סַכָּנַת נְפָשׁוֹת, מֻתָּר לְכַבּוֹת אֶת הַדְּלֵקָה. וְלָכֵן בִּמְקוֹמוֹת שֶׁהַיִשְׂרְאֵלִים דָּרִים בֵּין הַנָּכְרִים, מֻתָּר לְכַבּוֹת אֶת הַדְּלֵקָה, אֲפִלּוּ הוּא בְּבֵית נָכְרִי, וְהַכֹּל לְפִי הָעִנְיָן. וְדַוְקָא לְכַבּוֹת מֻתָּר. אֲבָל אָסוּר לְחַלֵּל שַׁבָּת כְּדֵי לְהַצִּיל מָמוֹן. וְאִם עָבַר וְחִלֵּל, יֵלֵךְ אֶל הָרַב לְבַקֵּשׁ שֶׁיּוֹרֵהוּ תְּשׁוּבָה.
Cuando existe siquiera una duda de peligro para la vida, está permitido apagar el incendio. Por tanto, en lugares donde los judíos viven entre personas no judías, puede permitirse apagar un incendio incluso si comenzó en la casa de un no judío, según las circunstancias concretas. Solamente está permitido realizar la acción necesaria para apagar el fuego debido al peligro; está prohibido profanar Shabat únicamente para salvar bienes. Quien transgredió y profanó Shabat con ese fin deberá acudir a un rabino para que le indique el proceso de arrepentimiento correspondiente:
Ficha editorial de este texto
Estado de la traducción: Traducción española revisada y publicada.
Última revisión editorial: 17 de julio de 2026.
Cómo trabajamos las fuentes y la traducción
El contenido educativo de la plataforma no sustituye una consulta halájica personal con una autoridad rabínica competente.