Mishná Makot 1
Mishná Makot 1:1
כֵּיצַד הָעֵדִים נַעֲשִׂים זוֹמְמִין, מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁהוּא בֶן גְּרוּשָׁה אוֹ בֶן חֲלוּצָה, אֵין אוֹמְרִים יֵעָשֶׂה זֶה בֶן גְּרוּשָׁה אוֹ בֶן חֲלוּצָה תַחְתָּיו, אֶלָּא לוֹקֶה אַרְבָּעִים. מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁהוּא חַיָּב לִגְלוֹת, אֵין אוֹמְרִים יִגְלֶה זֶה תַחְתָּיו, אֶלָּא לוֹקֶה אַרְבָּעִים. מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁגֵּרַשׁ אֶת אִשְׁתּוֹ וְלֹא נָתַן לָהּ כְּתֻבָּתָהּ, וַהֲלֹא בֵּין הַיּוֹם וּבֵין לְמָחָר סוֹפוֹ לִתֵּן לָהּ כְּתֻבָּתָהּ, אוֹמְדִין כַּמָּה אָדָם רוֹצֶה לִתֵּן בִּכְתֻבָּתָהּ שֶׁל זוֹ, שֶׁאִם נִתְאַלְמְנָה אוֹ נִתְגָּרְשָׁה, וְאִם מֵתָה יִירָשֶׁנָּה בַעְלָהּ. מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁהוּא חַיָּב לַחֲבֵרוֹ אֶלֶף זוּז עַל מְנָת לִתְּנָן לוֹ מִכָּאן וְעַד שְׁלשִׁים יוֹם, וְהוּא אוֹמֵר מִכָּאן וְעַד עֶשֶׂר שָׁנִים, אוֹמְדִין כַּמָּה אָדָם רוֹצֶה לִתֵּן וְיִהְיוּ בְיָדוֹ אֶלֶף זוּז, בֵּין נוֹתְנָן מִכָּאן וְעַד שְׁלשִׁים יוֹם, בֵּין נוֹתְנָן מִכָּאן וְעַד עֶשֶׂר שָׁנִים:
¿De qué manera los testigos se convierten en testigos conspiradores? Si declaran: «Testificamos acerca de determinado hombre que es hijo de una mujer divorciada o de una mujer que realizó jalitzá», no se dice que cada uno de los testigos sea considerado en su lugar hijo de una divorciada o de una mujer que realizó jalitzá, sino que recibe cuarenta azotes. Si declaran: «Testificamos acerca de determinado hombre que está obligado a exiliarse», no se dice que cada testigo se exile en su lugar, sino que recibe cuarenta azotes. Si declaran: «Testificamos acerca de determinado hombre que se divorció de su esposa y no le entregó el valor de su ketubá», aunque tarde o temprano él estará obligado a pagarle la ketubá, se calcula cuánto estaría dispuesta una persona a pagar por adquirir el derecho contingente sobre la ketubá de esa mujer: si ella enviuda o se divorcia, cobrará la ketubá; pero si muere antes, su marido la heredará. Si declaran: «Testificamos acerca de determinado hombre que debe a su compañero mil zuz y que está obligado a pagarlos dentro de treinta días», mientras el acusado afirma que debe pagarlos dentro de diez años, se calcula cuánto estaría dispuesta una persona a pagar por disponer de mil zuz, teniendo la posibilidad de devolverlos dentro de diez años en vez de dentro de treinta días:
Mishná Makot 1:2
מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁחַיָּב לַחֲבֵרוֹ מָאתַיִם זוּז, וְנִמְצְאוּ זוֹמְמִין, לוֹקִין וּמְשַׁלְּמִין, שֶׁלֹּא הַשֵּׁם הַמְבִיאוֹ לִידֵי מַכּוֹת, מְבִיאוֹ לִידֵי תַשְׁלוּמִין, דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, כָּל הַמְשַׁלֵּם אֵינוֹ לוֹקֶה:
Si declaran: «Testificamos acerca de determinado hombre que debe a su compañero doscientos zuz», y posteriormente se descubre que son testigos conspiradores, reciben azotes y pagan el dinero, pues no es la misma prohibición la que los hace merecedores de azotes y la que los obliga al pago; estas son las palabras de Rabí Meír. Los Sabios dicen: quien está obligado a pagar no recibe azotes:
Mishná Makot 1:3
מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁהוּא חַיָּב מַלְקוּת אַרְבָּעִים, וְנִמְצְאוּ זוֹמְמִין, לוֹקִין שְׁמֹנִים, מִשּׁוּם לֹא תַעֲנֶה בְרֵעֲךָ עֵד שָׁקֶר (שמות כ), וּמִשּׁוּם וַעֲשִׂיתֶם לוֹ כַּאֲשֶׁר זָמַם (דברים יט), דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, אֵינָן לוֹקִין אֶלָּא אַרְבָּעִים. מְשַׁלְּשִׁין בְּמָמוֹן וְאֵין מְשַׁלְּשִׁין בְּמַכּוֹת. כֵּיצַד, הֱעִידוּהוּ שֶׁהוּא חַיָּב לַחֲבֵרוֹ מָאתַיִם זוּז, וְנִמְצְאוּ זוֹמְמִין, מְשַׁלְּשִׁין בֵּינֵיהֶם. אֲבָל אִם הֱעִידוּהוּ שֶׁהוּא חַיָּב מַלְקוּת אַרְבָּעִים, וְנִמְצְאוּ זוֹמְמִין, כָּל אֶחָד וְאֶחָד לוֹקֶה אַרְבָּעִים:
Si declaran: «Testificamos acerca de determinado hombre que está obligado a recibir cuarenta azotes», y posteriormente se descubre que son testigos conspiradores, reciben ochenta azotes: cuarenta por haber transgredido «No darás contra tu prójimo falso testimonio» (Éxodo 20), y cuarenta por «Harán con él como él había tramado hacer» (Deuteronomio 19); estas son las palabras de Rabí Meír. Los Sabios dicen: solamente reciben cuarenta azotes. Una obligación monetaria se divide entre los testigos, pero los azotes no se dividen. ¿Cómo se aplica esto? Si declararon que alguien debía a su compañero doscientos zuz y después se descubrió que eran testigos conspiradores, el pago se divide entre ellos. Pero si declararon que estaba obligado a recibir cuarenta azotes y después se descubrió que eran testigos conspiradores, cada uno de ellos recibe cuarenta azotes:
Mishná Makot 1:4
אֵין הָעֵדִים נַעֲשִׂים זוֹמְמִין עַד שֶׁיָּזוֹמוּ אֶת עַצְמָן. כֵּיצַד, אָמְרוּ מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁהָרַג אֶת הַנֶּפֶשׁ, אָמְרוּ לָהֶן הֵיאַךְ אַתֶּם מְעִידִין, שֶׁהֲרֵי נֶהֱרָג זֶה אוֹ הַהוֹרֵג הָיָה עִמָּנוּ אוֹתוֹ הַיּוֹם בְּמָקוֹם פְּלוֹנִי, אֵין אֵלּוּ זוֹמְמִין. אֲבָל אָמְרוּ לָהֶם הֵיאַךְ אַתֶּם מְעִידִין, שֶׁהֲרֵי אַתֶּם הֱיִיתֶם עִמָּנוּ אוֹתוֹ הַיּוֹם בְּמָקוֹם פְּלוֹנִי, הֲרֵי אֵלּוּ זוֹמְמִין, וְנֶהֱרָגִין עַל פִּיהֶם:
Los testigos no son considerados conspiradores hasta que los contradigan con respecto a sus propias personas. ¿Cómo se aplica esto? Si dijeron: «Testificamos acerca de determinado hombre que mató a una persona», y otros les dijeron: «¿Cómo pueden testificar eso? La víctima o el supuesto homicida estaba con nosotros aquel día en determinado lugar», los primeros no son considerados testigos conspiradores. Pero si les dijeron: «¿Cómo pueden testificar eso? Ustedes mismos estaban con nosotros aquel día en determinado lugar», son considerados testigos conspiradores y, cuando corresponde, son ejecutados en virtud de su conspiración:
Mishná Makot 1:5
בָּאוּ אֲחֵרִים וְהִזִּימוּם, בָּאוּ אֲחֵרִים וְהִזִּימוּם, אֲפִלּוּ מֵאָה, כֻּלָּם יֵהָרֵגוּ. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר, אִסְטָסִית הִיא זוֹ, וְאֵינָהּ נֶהֱרֶגֶת אֶלָּא כַת הָרִאשׁוֹנָה בִלְבָד:
Si llegó otro grupo de testigos y declaró conspiradores a los primeros, y después llegó otro grupo y también fue declarado conspirador, aunque esto suceda con cien grupos, todos deberán ser ejecutados. Rabí Yehudá dice: esto es una conspiración organizada y únicamente debe ser ejecutado el primer grupo:
Mishná Makot 1:6
אֵין הָעֵדִים זוֹמְמִין נֶהֱרָגִין, עַד שֶׁיִּגָּמֵר הַדִּין, שֶׁהֲרֵי הַצְּדוֹקִין אוֹמְרִים, עַד שֶׁיֵּהָרֵג, שֶׁנֶּאֱמַר נֶפֶשׁ תַּחַת נָפֶשׁ. אָמְרוּ לָהֶם חֲכָמִים, וַהֲלֹא כְבָר נֶאֱמַר (דברים יט) וַעֲשִׂיתֶם לוֹ כַּאֲשֶׁר זָמַם לַעֲשׂוֹת לְאָחִיו, וַהֲרֵי אָחִיו קַיָּם. וְאִם כֵּן לָמָּה נֶאֱמַר נֶפֶשׁ תַּחַת נָפֶשׁ, יָכוֹל מִשָּׁעָה שֶׁקִּבְּלוּ עֵדוּתָן יֵהָרֵגוּ, תַּלְמוּד לוֹמַר, נֶפֶשׁ תַּחַת נָפֶשׁ, הָא אֵינָן נֶהֱרָגִין עַד שֶׁיִּגָּמֵר הַדִּין:
Los testigos conspiradores no son ejecutados hasta que haya sido dictada la sentencia contra el acusado. Los saduceos decían que no eran ejecutados hasta que el acusado hubiera sido ejecutado, pues está escrito: «Vida por vida». Los Sabios les dijeron: ya está escrito: «Harán con él como él había tramado hacer a su hermano» (Deuteronomio 19), lo que indica que su hermano todavía está vivo. Entonces, ¿por qué fue dicho «Vida por vida»? Se podría haber pensado que los testigos debían ser ejecutados desde el momento en que su testimonio fuera aceptado. Por eso la Torá dice «Vida por vida», para enseñar que no son ejecutados hasta que haya sido dictada la sentencia:
Mishná Makot 1:7
עַל פִּי שְׁנַיִם עֵדִים אוֹ שְׁלשָׁה עֵדִים יוּמַת הַמֵּת (שם יז), אִם מִתְקַיֶּמֶת הָעֵדוּת בִּשְׁנַיִם, לָמָּה פָרַט הַכָּתוּב בִּשְׁלשָׁה, אֶלָּא לְהַקִּישׁ שְׁלשָׁה לִשְׁנַיִם, מַה שְּׁלשָׁה מַזִּימִין אֶת הַשְּׁנַיִם, אַף הַשְּׁנַיִם יָזוֹמּוֹ אֶת הַשְּׁלשָׁה. וּמִנַּיִן אֲפִלּוּ מֵאָה, תַּלְמוּד לוֹמַר, עֵדִים. רַבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר, מַה שְּׁנַיִם אֵינָן נֶהֱרָגִין עַד שֶׁיְּהוּ שְׁנֵיהֶם זוֹמְמִין, אַף שְׁלשָׁה אֵינָן נֶהֱרָגִין עַד שֶׁיִּהְיוּ שְׁלָשְׁתָּן זוֹמְמִין. וּמִנַּיִן אֲפִלּוּ מֵאָה, תַּלְמוּד לוֹמַר, עֵדִים. רַבִּי עֲקִיבָא אוֹמֵר, לֹא בָא הַשְּׁלִישִׁי אֶלָּא לְהַחְמִיר עָלָיו וְלַעֲשׂוֹת דִּינוֹ כַיּוֹצֵא בָאֵלּוּ. וְאִם כֵּן עָנַשׁ הַכָּתוּב לַנִּטְפָּל לְעוֹבְרֵי עֲבֵרָה כְעוֹבְרֵי עֲבֵרָה, עַל אַחַת כַּמָּה וְכַמָּה יְשַׁלֵּם שָׂכָר לַנִּטְפָּל לְעוֹשֵׂי מִצְוָה כְעוֹשֵׂי מִצְוָה:
Está escrito: «Por boca de dos testigos o de tres testigos será ejecutado el condenado» (Deuteronomio 17). Si el testimonio queda establecido mediante dos testigos, ¿por qué la Torá menciona específicamente tres? Para equiparar a tres testigos con dos: así como tres pueden declarar conspiradores a dos, también dos pueden declarar conspiradores a tres. ¿De dónde se aprende que esto se aplica incluso a cien testigos? De la expresión «testigos». Rabí Shimón dice: así como dos testigos no son ejecutados hasta que ambos sean declarados conspiradores, tres no son ejecutados hasta que los tres sean declarados conspiradores. ¿De dónde se aprende que esto se aplica incluso a cien? De la expresión «testigos». Rabí Akivá dice: el tercer testigo fue mencionado únicamente para hacer más estricta su responsabilidad y darle el mismo tratamiento que a los otros dos. Si la Torá castigó a quien se unió a transgresores de la misma manera que a los propios transgresores, con mayor razón recompensará a quien se une a quienes cumplen una mitzvá de la misma manera que a quienes la cumplen:
Mishná Makot 1:8
מַה שְּׁנַיִם נִמְצָא אַחַד מֵהֶן קָרוֹב אוֹ פָסוּל עֵדוּתָן בְּטֵלָה, אַף שְׁלשָׁה נִמְצָא אֶחָד מֵהֶן קָרוֹב אוֹ פָסוּל, עֵדוּתָן בְּטֵלָה. מִנַּיִן אֲפִלּוּ מֵאָה, תַּלְמוּד לוֹמַר, עֵדִים. אָמַר רַבִּי יוֹסֵי, בַּמֶּה דְבָרִים אֲמוּרִים, בְּדִינֵי נְפָשׁוֹת. אֲבָל בְּדִינֵי מָמוֹנוֹת, תִּתְקַיֵּם הָעֵדוּת בַּשְּׁאָר. רַבִּי אוֹמֵר, אֶחָד דִּינֵי מָמוֹנוֹת וְאֶחָד דִּינֵי נְפָשׁוֹת. בִּזְמַן שֶׁהִתְרוּ בָהֶן, אֲבָל בִּזְמַן שֶׁלֹּא הִתְרוּ בָהֶן, מַה יַּעֲשׂוּ שְׁנֵי אַחִין שֶׁרָאוּ בְאֶחָד שֶׁהָרַג אֶת הַנָּפֶשׁ:
Así como, en el caso de dos testigos, si uno resulta ser pariente de una de las partes o está descalificado para testificar, todo el testimonio queda anulado, también en el caso de tres, si uno resulta ser pariente o estar descalificado, todo el testimonio queda anulado. ¿De dónde se aprende que esto se aplica incluso a cien testigos? De la expresión «testigos». Rabí Yose dijo: ¿en qué caso se dijeron estas palabras? En los procesos de pena capital. Pero en los procesos monetarios, el testimonio puede mantenerse mediante los testigos restantes. Rabí Yehudá HaNasí dice: esta regla se aplica tanto a procesos monetarios como a procesos de pena capital, cuando los testigos participaron en la advertencia al transgresor. Pero cuando no participaron en la advertencia, ¿qué podrían hacer dos hermanos que presenciaron juntos cómo alguien mataba a otra persona?:
Mishná Makot 1:9
הָיוּ שְׁנַיִם רוֹאִין אוֹתוֹ מֵחַלּוֹן זֶה וּשְׁנַיִם רוֹאִין אוֹתוֹ מֵחַלּוֹן זֶה וְאֶחָד מַתְרֶה בוֹ בָּאֶמְצַע, בִּזְמַן שֶׁמִּקְצָתָן רוֹאִין אֵלּוּ אֶת אֵלּוּ, הֲרֵי אֵלּוּ עֵדוּת אַחַת. וְאִם לָאו, הֲרֵי אֵלּוּ שְׁתֵּי עֵדֻיּוֹת. לְפִיכָךְ אִם נִמְצֵאת אַחַת מֵהֶן זוֹמֶמֶת, הוּא וָהֵן נֶהֱרָגִין וְהַשְּׁנִיָּה פְּטוּרָה. רַבִּי יוֹסֵי אוֹמֵר, לְעוֹלָם אֵין נֶהֱרָגִין עַד שֶׁיְּהוּ פִּי שְׁנֵי עֵדָיו מַתְרִין בּוֹ, שֶׁנֶּאֱמַר (דברים יז) עַל פִּי שְׁנַיִם עֵדִים. דָּבָר אַחֵר, עַל פִּי שְׁנַיִם עֵדִים, שֶׁלֹּא תְהֵא סַנְהֶדְרִין שׁוֹמַעַת מִפִּי הַתֻּרְגְּמָן:
Si dos testigos lo observaban desde una ventana, otros dos lo observaban desde otra ventana y una persona situada en medio le advertía, cuando algunos integrantes de un grupo podían ver a los del otro, todos forman un solo testimonio. Si no podían verse entre sí, forman dos testimonios independientes. Por consiguiente, si uno de los grupos resulta ser conspirador, el acusado y los integrantes de ese grupo son ejecutados, mientras que el segundo grupo queda exento. Rabí Yose dice: una persona nunca es ejecutada a menos que los dos testigos que declaran contra ella sean quienes le hayan advertido, pues está escrito: «Por boca de dos testigos» (Deuteronomio 17). Otra enseñanza derivada de «Por boca de dos testigos» es que el Sanedrín no debe escuchar el testimonio por boca de un intérprete:
Mishná Makot 1:10
מִי שֶׁנִּגְמַר דִּינוֹ וּבָרַח וּבָא לִפְנֵי אוֹתוֹ בֵית דִּין, אֵין סוֹתְרִים אֶת דִּינוֹ. כָּל מָקוֹם שֶׁיַּעַמְדוּ שְׁנַיִם וְיֹאמְרוּ, מְעִידִין אָנוּ בְאִישׁ פְּלוֹנִי שֶׁנִּגְמַר דִּינוֹ בְּבֵית דִּינוֹ שֶׁל פְּלוֹנִי, וּפְלוֹנִי וּפְלוֹנִי עֵדָיו, הֲרֵי זֶה יֵהָרֵג. סַנְהֶדְרִין נוֹהֶגֶת בָּאָרֶץ וּבְחוּצָה לָאָרֶץ. סַנְהֶדְרִין הַהוֹרֶגֶת אֶחָד בְּשָׁבוּעַ נִקְרֵאת חָבְלָנִית. רַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה אוֹמֵר, אֶחָד לְשִׁבְעִים שָׁנָה. רַבִּי טַרְפוֹן וְרַבִּי עֲקִיבָא אוֹמְרִים, אִלּוּ הָיִינוּ בַסַּנְהֶדְרִין לֹא נֶהֱרַג אָדָם מֵעוֹלָם. רַבָּן שִׁמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר, אַף הֵן מַרְבִּין שׁוֹפְכֵי דָמִים בְּיִשְׂרָאֵל:
Si una persona fue condenada, huyó y posteriormente compareció nuevamente ante el mismo tribunal, no se anula su sentencia. En cualquier lugar donde dos testigos se presenten y digan: «Testificamos acerca de determinado hombre que fue condenado por el tribunal de determinado juez, y que tales y tales personas fueron sus testigos», el condenado será ejecutado. El Sanedrín ejerce su autoridad tanto en la Tierra de Israel como fuera de ella. Un Sanedrín que ejecuta a una persona una vez cada siete años es llamado destructivo. Rabí Elazar ben Azariá dice: incluso si ejecuta a una persona una vez cada setenta años. Rabí Tarfón y Rabí Akivá dicen: si nosotros hubiéramos formado parte del Sanedrín, jamás habría sido ejecutada una persona. Rabán Shimón ben Gamliel dice: también ellos habrían multiplicado a los derramadores de sangre en Israel: