Sforno on Deuteronomy 13
Sforno on Deuteronomy 13:1
לא תוסף עליו. כי אולי תוסיף דבר נמאס אצלו ית' כמו שיהיה אם תרצה להוסיף מיני עבודות לאל ית' שלפעמים תהיה העבודה הנוספת דבר נמאס אצלו ית' כמו שריפת הבנים:
**«No añadirás a ello».** Porque podrías añadir algo repugnante ante Dios, bendito sea.
Esto sucedería, por ejemplo, si quisieras introducir nuevas formas de servicio a Dios, pues una práctica adicional podría resultar aborrecible ante Él, como la quema de los hijos:
Sforno on Deuteronomy 13:2
ולא תגרע ממנו. אפי' בסור סבת המצוה בעיניך כענין שלמה באמרו אני ארבה ולא אסור:
**«Ni disminuirás de ello».** Ni siquiera cuando, según tu opinión, haya desaparecido la razón del precepto.
Así sucedió con Shelomó, cuando dijo:
«Multiplicaré caballos, pero no me desviaré»:
Sforno on Deuteronomy 13:3
אשר לא ידעתם. שלא בא מופת אפילו על מציאותם. כי אמנם הנודעים בחוש או במופת נודע מהם שהם פועלים תמיד בענין אחד באופן שנודע שהם פועלים טבעיים לא רצוניי' ובכן לא יועיל להתפלל אליהם ולא לעבדם:
**«Que no conocisteis».** Dioses cuya propia existencia jamás ha sido demostrada.
Respecto de aquellas entidades cuya existencia conocemos por los sentidos o mediante una demostración racional, sabemos que actúan siempre de una misma manera. De ello se concluye que actúan por naturaleza y no por voluntad.
Por consiguiente, no sirve de nada rezarles ni rendirles culto:
Sforno on Deuteronomy 13:4
לא תשמע אל דברי הנביא ההוא. לא תפנה אל דבריו לראות אם יש ממש בקצתם כי אין ספק שכל דבריו שקר שבדה מלבו הכל להרע כאמרו כי דבר סרה והאות או מופת נעשה על ידי כשוף או תחבולה וזולתם לא מכח נבואה שבאה לו:
**«No escucharás las palabras de aquel profeta».** Ni siquiera atiendas a sus palabras para examinar si alguna parte de ellas contiene verdad.
No hay duda de que todas son falsas y que las inventó en su corazón para causar el mal, como dice:
«Porque habló rebelión».
La señal o el prodigio fue realizado mediante hechicería, algún artificio u otro recurso, y no por una profecía que hubiera recibido:
Sforno on Deuteronomy 13:5
או אל חולם החלום ההוא. לראות אם יש בקצת חלומו אמת אבל תדע בלי ספק שלא חלם דבר ממה שאמר אבל המציא הכל מלבו כדי להדיח:
**«O de aquel soñador».** No examines si alguna parte de su sueño es verdadera.
Debes saber con certeza que no soñó nada de lo que relata, sino que lo inventó todo en su corazón para desviarte:
Sforno on Deuteronomy 13:6
כי מנסה ה' אלהיכם אתכם. כי כשתחשבו לאויב את המדבר נגד אלהיכם בזה תהיו מנוסים לפניו לאוהביו:
**«Porque el Eterno, vuestro Dios, os está poniendo a prueba».** Cuando consideréis enemigo a quien habla contra vuestro Dios, quedaréis demostrados delante de Él como personas que Lo aman:
Sforno on Deuteronomy 13:7
לדעת. כדי שעל אהבתכם המנוסת בפועל תהי' בפעל ידיעתו הפועלת לטוב לעולם כראוי בדבר המוכן בפעל לקבלת שפע טובו:
**«Para saber».** Para que, después de que vuestro amor haya sido probado mediante los hechos, el conocimiento activo de Dios respecto de vosotros se manifieste permanentemente para vuestro bien, como corresponde a quien está dispuesto en acto para recibir la abundancia de Su bondad:
Sforno on Deuteronomy 13:8
אחרי ה' אלהיכם תלכו. כענין והלכת בדרכיו ולא בדרכים שיאמר נביא או חולם להדיחך מן הדרך:
**«Tras el Eterno, vuestro Dios, andaréis».** Como está escrito:
«Andarás por Sus caminos».
No debéis andar por los caminos que un profeta o un soñador os indique con la intención de apartaros del camino verdadero:
Sforno on Deuteronomy 13:9
ואותו תיראו. אע"פ שהי' אותו הנביא אצלך כבר אדם חשוב ונורא ומגזם עתה תבטל יראת הנביא מפני יראת האל ית':
**«A Él temeréis».** Aunque anteriormente aquel profeta hubiera sido para ti una persona importante, temible y capaz de amenazarte, ahora debes anular el temor al profeta ante el temor a Dios, bendito sea:
Sforno on Deuteronomy 13:10
ואת מצותיו תשמורו. ולא מצות חדשות שיחדש הנביא בפרט בעבודה זרה שהיא מנגדת לכל מצות האל יתעלה כי אמנם הוא צוה לעולם בריתו לא יחליפנו ולא ימיר אותו:
**«Sus mandamientos guardaréis».** No los nuevos mandamientos que aquel profeta pretenda introducir, especialmente en materia de idolatría, la cual contradice todos los mandamientos de Dios, bendito sea.
Dios ordenó Su pacto para siempre: no lo sustituirá ni lo cambiará:
Sforno on Deuteronomy 13:11
ובקולו תשמעו. במה שירצה על ידי נביאיו לקיום תורתו ולקדוש שמו כענין אליהו בהר הכרמל לא בקול זה המבטל את כל מצות האל יתעלה:
**«Su voz escucharéis».** Escucharéis lo que Dios ordene mediante Sus profetas para preservar Su Torá y santificar Su Nombre, como hizo Eliyahu en el monte Carmelo.
Pero no escucharéis la voz de este falso profeta, que pretende anular todos los mandamientos de Dios, bendito sea:
Sforno on Deuteronomy 13:12
ואותו תעבודו. לבדו כאמרו זובח לאלהים יחרם כמו שהתבאר במקומו:
**«A Él serviréis».** Solamente a Él, como está escrito:
«Quien ofrezca sacrificios a otros dioses será destruido»,
según se explicó en su lugar:
Sforno on Deuteronomy 13:13
ובו תדבקון. שיהי' תכלית כל פעולתכם לעשות רצונו ולא תהיה שנאתך על זה מסובבת מאיבה קודמת:
**«Y a Él os adheriréis».** La finalidad de todas vuestras acciones debe ser cumplir Su voluntad.
Tu odio hacia el seductor no debe originarse en una enemistad anterior de carácter personal:
Sforno on Deuteronomy 13:14
יומת כי דבר סרה ועל ה'. אע"פ שדבר בשם ה' ולא בשם ע"ג ומזה היה נראה שלא יתחייב מיתה כמו שגזרו זקנים באמרם על ירמיהו אין לאיש הזה משפט מות כי בשם ה' אלהינו דבר אלינו הנה זה חייב מיתה מפני שדבר סרה בשמו:
**«Morirá, porque habló rebelión contra el Eterno».** Aunque haya hablado en nombre del Eterno y no en nombre de la idolatría.
A primera vista podría parecer que no merece la muerte, como dictaminaron los ancianos acerca de Yirmeyahu:
«Este hombre no merece sentencia de muerte, porque nos habló en nombre del Eterno, nuestro Dios».
Sin embargo, este falso profeta sí merece morir, porque habló rebelión utilizando Su Nombre:
Sforno on Deuteronomy 13:15
להדיחך מן הדרך. אע"פ שלא אמר להדיחך מעל ה' הוא אומר בשם ה' שתעבדו עבודה זרה במצותו מכל מקום בקש להדיחך מן הדרך אשר צוך ה' אלהיך:
**«Para apartarte del camino».** Aunque no dijera expresamente que deseaba apartarte del Eterno, sino que afirmara en nombre del Eterno que debíais practicar idolatría por mandato divino, en realidad trataba de apartarte del camino que el Eterno, tu Dios, te había ordenado:
Sforno on Deuteronomy 13:16
הקרובים אליך. אע"פ שמצד קורבתם תדע שקרותם ואין לחוש שתטעה בם:
**«Los cercanos a ti».** Aunque, debido a su cercanía, conozcas la falsedad de esos dioses y no exista peligro de que seas engañado por ellos:
Sforno on Deuteronomy 13:17
או הרחוקים ממך מקצה הארץ. אע"פ שמצד המרחק אין לחוש שתלך שם לעבדם:
**«O los alejados de ti, desde un extremo de la tierra».** Aunque, por la distancia, no exista peligro aparente de que viajes hasta allí para servirlos:
Sforno on Deuteronomy 13:18
לא תאבה לו. באמרו שתחקור לדעת אם כנים דבריו שע"ג פלוני כך מטיבה וכך מריעה:
**«No consentirás con él».** No accedas cuando te proponga investigar si sus palabras son verdaderas y si determinada divinidad produce tal beneficio o causa tal perjuicio:
Sforno on Deuteronomy 13:19
ולא תשמע אליו. ובזה האופן לא תשמע אליו ולא תקבל ממנו לעבוד שאם יהיה בדבר ספק אצלך אם הוא ראוי סוף שתשמע אליו כי ספק כזה לא יקרה אלא מחסרון התבוננות בגודל האל ית' וסדרו בעולם:
**«Ni lo escucharás».** De este modo no lo escucharás ni aceptarás su invitación a rendir culto.
Si permites que surja en ti alguna duda acerca de si ese culto podría ser correcto, finalmente acabarás escuchándolo.
Una duda semejante solamente puede surgir por falta de reflexión acerca de la grandeza de Dios, bendito sea, y del orden que Él estableció en el mundo:
Sforno on Deuteronomy 13:20
כי בקש להדיחך. אף על פי שלא עשה ההזק כמו שעושים מדיחי עיר הנדחת מכל מקום חייב מיתה בשביל שבקש להדיחך ובהריגתו תשיג שלא ידיח אחרים ואם לא תהרגהו אולי ידיח הוא או זולתו את אחרים ותעלה בידם:
**«Porque procuró apartarte».** Aunque no haya producido todavía el daño que causan quienes seducen a toda una ciudad condenada, merece la muerte por haber intentado apartarte.
Mediante su ejecución impedirás que extravíe a otros. Si no lo matas, tal vez él u otra persona llegue a apartar a los demás y tenga éxito:
Sforno on Deuteronomy 13:21
וכל ישראל ישמעו וייראו ולא יוסיפו. לא הוא ולא זולתו:
**«Todo Israel oirá, temerá y no volverá a hacerlo».** Ni él ni ninguna otra persona:
Sforno on Deuteronomy 13:22
ואת בהמתה לפי חרב. למחות זכרם ע"צ נקמת האל ית' כמו הענין בעמלק כאמרו תמחה את זכר עמלק. וכן באר הנביא באמרו והמתה מאיש עד אשה מעולל ועד יונק משור ועד שה מגמל ועד חמור:
**«Y a sus animales herirás a filo de espada».** Para borrar su recuerdo como expresión de la venganza de Dios, bendito sea, de manera semejante a lo ordenado respecto de Amalek:
«Borrarás el recuerdo de Amalek».
Así lo explicó el profeta al decir:
«Mata desde el hombre hasta la mujer, desde el niño hasta el lactante, desde el buey hasta la oveja, desde el camello hasta el asno»:
Sforno on Deuteronomy 13:23
ולא ידבק בידך מאומה מן החרם. פן יהיה למוקש כמו הענין בנויי ע"ג שנאמר בהם לא תחמוד כסף וזהב עליהם ולקחת לך פן תוקש בו כמו שהתבאר במקומו:
**«Que nada del objeto condenado se adhiera a tu mano».** Para que no se convierta en una trampa para ti.
Así sucede con los adornos de la idolatría, acerca de los cuales está escrito:
«No codiciarás la plata ni el oro que haya sobre ellos ni los tomarás para ti, no sea que quedes atrapado por ellos»,
como se explicó en su lugar: