Ievamot 102b:1
ומי איכא כי האי גוונא אין דחזיוה רבנן לרב יהודה דנפק בחמשא זוזי מוקי לשוקא
¿Existe una situación semejante? Sí: los Sabios vieron a Rav Yehudá salir al mercado con cinco pares de calzado superpuestos.
ומי איכא כי האי גוונא אין דחזיוה רבנן לרב יהודה דנפק בחמשא זוזי מוקי לשוקא
¿Existe una situación semejante? Sí: los Sabios vieron a Rav Yehudá salir al mercado con cinco pares de calzado superpuestos.
אמר רב יהודה אמר רב יבמה שהגדילה בין האחין מותרת לינשא לאחד מן האחין ואין חוששין שמא חלצה סנדל לאחד מהן טעמא דלא חזינן הא חזינן חיישינן
Rav Yehudá dijo en nombre de Rav: Una yevamá que creció viviendo entre los hermanos de su difunto marido puede casarse con cualquiera de ellos; no tememos que haya quitado una sandalia a uno y realizado jalitzá. Esto supone que no vimos que lo hiciera; si lo vimos, habría que sospecharlo.
והא תניא בין שנתכוון הוא ולא נתכוונה היא בין שנתכוונה היא ולא נתכוון הוא חליצתה פסולה עד שיתכוונו שניהם כאחד הכי קאמר אע"ג דחזינן אין חוששין שמא כוונו
Pero se enseñó que, si él tuvo intención y ella no, o ella tuvo intención y él no, la jalitzá es inválida hasta que ambos tengan intención simultánea. En realidad quiere decir que, aun si la vimos quitarle el calzado, no sospechamos que ambos tuvieran intención de hacer jalitzá.
ואיכא דאמרי טעמא דלא חזינן הא חזינן חוששין ודקא תנא בעי כוונה הני מילי לאישתרויי לעלמא אבל לאחין מיפסלא
Otros dicen que, si no la vimos, no sospechamos; pero si la vimos, sí. El requisito de intención se refiere a permitirle casarse con un extraño; respecto de los hermanos, esa acción puede invalidarla.
אמר רב יהודה אמר רב סנדל התפור בפשתן אין חולצין בו שנאמר (יחזקאל טז, י) ואנעלך תחש ואימא תחש אין מידי אחרינא לא נעל נעל ריבה
Rav Yehudá dijo en nombre de Rav: No se realiza jalitzá con una sandalia cosida con lino, como está escrito: «Te calcé con piel de tejón» (Ezequiel 16:10). ¿Significa que solo vale esa piel? La repetición de «calzado» amplía el alcance a otros materiales.
אי נעל נעל ריבה אפי' כל מילי נמי אם כן תחש מאי אהני ליה
Pero si «calzado» incluye cualquier material, ¿para qué sirve mencionar la piel de tejón?
בעא מיניה רבי אלעזר מרב הוא של עור ותריסיותיו של שער מהו אמר ליה מי לא קרינן ביה ואנעלך תחש אי הכי כולו של שער נמי ההוא קרקא מקרי
Rabí Elazar preguntó a Rav: Si el calzado es de cuero, pero sus correas son de pelo, ¿qué ocurre? Le contestó: ¿No se le puede aplicar «te calcé con piel de tejón»? Pero entonces ¿por qué no uno enteramente de pelo? Porque eso se llama calcetín o revestimiento, no zapato.
אמר ליה רב כהנא לשמואל ממאי דהאי וחלצה נעלו מעל רגלו מישלף הוא דכתיב (ויקרא יד, מ) וחלצו את האבנים אשר בהן הנגע
Rav Kahana preguntó a Shemuel: ¿De dónde sabemos que «le quitará el calzado de su pie» significa retirarlo? Está escrito: «Quitarán las piedras donde está la afección» (Levítico 14:40).
ואימא זרוזי הוא דכתיב (במדבר לא, ג) החלצו מאתכם אנשים לצבא התם נמי שלופי מביתא לקרבא
¿Y si significa preparar o fortalecer, como «preparad de entre vosotros hombres para el ejército» (Números 31:3)? También allí se refiere a sacar a los hombres de sus casas para la guerra.
והכתיב (איוב לו, טו) יחלץ עני בעניו בשכר עניו יחלצו מדינה של גיהנם
Pero está escrito: «Libra al pobre por medio de su pobreza» (Job 36:15). Significa que, como recompensa por sus sufrimientos, se lo libra del juicio de Guehinom.
אלא הא דכתיב (תהלים לד, ח) חונה מלאך ה' סביב ליראיו ויחלצם בשכר יראיו יחלצם מדינה של גיהנם
También está escrito: «El ángel del Señor acampa alrededor de quienes le temen y los libra» (Salmos 34:8). Por su temor reverencial se los libra del juicio de Guehinom.
אלא הא דכתיב (ישעיהו נח, יא) ועצמותיך יחליץ ואמר רבי אלעזר זו מעולה שבברכות ואמר רבא זרוזי גרמי אין משמע הכי ומשמע הכי דהכא אי ס"ד זרוזי הוא א"כ לכתוב רחמנא וחלצה נעלו ברגלו
Y está escrito: «Fortalecerá tus huesos» (Isaías 58:11), que rabí Elazar llamó una bendición especialmente valiosa. Rava explicó que allí significa fortalecer los huesos. El verbo tiene ambos sentidos, pero aquí, si significara fortalecer, la Torá habría escrito «fortalecerá su calzado en su pie».
אי כתב רחמנא ברגלו ה"א ברגלו אין בשוקו לא כתב רחמנא מעל רגלו דאפילו בשוקו א"כ לכתוב רחמנא במעל רגלו מאי מעל רגלו ש"מ מישלף הוא
Si hubiera escrito «en su pie», podríamos creer que el rito solo es válido cuando el calzado está en el pie, no cuando está más arriba en la pierna. Por eso escribió «de sobre su pie», que abarca también la pierna. En tal caso podría haber dicho «en lo que está sobre su pie». La expresión «de sobre su pie» demuestra que se refiere a retirarlo.
אמר ליה ההוא מינא לר"ג עמא דחלץ ליה מריה מיניה דכתיב (הושע ה, ו) בצאנם ובבקרם ילכו לבקש את ה' ולא ימצאו חלץ מהם
Un hereje dijo a Rabán Gamliel: «Sois un pueblo del que su Señor se ha desprendido», pues está escrito: «Irán con sus ovejas y vacas a buscar al Señor, pero no lo encontrarán: Él se ha apartado de ellos» (Oseas 5:6).
אמר ליה שוטה מי כתיב חלץ להם חלץ מהם כתיב ואילו יבמה דחלצו לה אחין מידי מששא אית ביה:
Le respondió: «Necio, ¿dice que se ha apartado para ellos? Dice “de ellos”. Y en una yevamá a quien los hermanos le hacen jalitzá, ¿qué efecto jurídico hay en lo que ellos se quitan?».
באנפיליא חליצתה פסולה כו': למימרא דאנפיליא לאו מנעל הוא
«Si lo hizo con calzado de tela, es inválido», etc. ¿Quiere decir que ese calzado no se considera zapato?
ותנן נמי אין התורם נכנס לא בפרגוד חפות ולא באנפיליא ואין צריך לומר במנעל וסנדל לפי שאין נכנסין במנעל וסנדל לעזרה
Aprendimos también: Quien separa las cenizas del altar no entra con una capa de largas mangas ni con calzado de tela, mucho menos con zapato o sandalia, pues no se entra al atrio del Templo calzado.
ורמינהו אחד מנעל וסנדל ואנפיליא לא יטייל בהן לא מבית לבית ולא ממטה למטה
Pero se planteó una contradicción: No se puede caminar con zapato, sandalia ni calzado de tela de una habitación a otra ni de una cama a otra [en Yom Kipur].
אמר אביי דאית ביה כתיתי ומשום תענוג אמר ליה רבא ומשום תענוג בלא מנעל ביום הכפורים מי אסירי והא רבה בר רב הונא כריך סודרא אכרעיה ונפיק אלא אמר רבא לא קשיא כאן באנפיליא של עור כאן באנפיליא של בגד
Abayé respondió: Se trata de uno con relleno, prohibido por su comodidad. Rava preguntó: ¿Está prohibido en Yom Kipur lo confortable que no sea calzado? Rabá bar Rav Huna envolvía sus pies en un paño y salía. Rava dijo: No hay contradicción; un caso se refiere a calzado de tela recubierto de cuero y el otro a calzado de tela propiamente dicho.
ה"נ מסתברא דאי לא תימא הכי קשיא יום הכפורים איום הכפורים דתניא לא יטייל אדם בקורדקיסין בתוך ביתו אבל מטייל הוא באנפילין בתוך ביתו אלא לאו ש"מ כאן באנפיליא של עור כאן באנפיליא של בגד ש"מ
Así resulta razonable, pues, de lo contrario, habría contradicción entre dos enseñanzas de Yom Kipur: una dice que no se puede andar con cierto calzado rígido dentro de la casa y otra que se puede andar con calzado de tela dentro de casa. Se deduce que una trata del de cuero y la otra del de tela.
תניא כוותיה דרבא חלצה במנעל הנפרם שחופה את רוב הרגל בסנדל הנפחת שמקבל את רוב הרגל בסנדל של שעם ושל סיב בקב הקיטע במוק בסמיכת הרגלים באנפיליא של עור והחולצת מן הגדול
Se enseñó una baraita que apoya a Rava: Si hizo jalitzá con un zapato desgarrado que aún cubre la mayor parte del pie, una sandalia rota que aún sostiene la mayor parte del pie, una sandalia de corcho o de fibras vegetales, el calzado ortopédico de un amputado, una bota blanda, una ayuda para sostener la pierna o un calzado de cuero; o si la realizó ante un adulto…
יבמות ק״ב ב
21 pasajes·100% en español
Toca un pasaje para subrayarlo, comentarlo o abrir sus mefarshim.
Texto hebreo: Wikisource Talmud Bavli — licencia CC BY-SA
Fuente hebrea: Wikisource Talmud Bavli.
Estado de la traducción: Traducción española revisada y publicada.
Última revisión editorial: 27 de octubre de 2026.
El número indica cuántos pasajes están enlazados entre ambos textos.