Ibn Ezra on Deuteronomy 15
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:1
וטעם מקץ שבע שנים תעשה שמטה. בתחלת השנה כאשר פירשתי והעד הקהל את העם ונדבקה זאת הפרשה בעבור שאמר כי מעשר עני הוא ללוי ולגר וליתום ולאלמנה אמר וכן דבר השמטה והטעם כמו שמטוה והניחו' ותפול:
El sentido de «al final de siete años harás remisión» es al comienzo del año, como ya expliqué. La prueba es «reúne al pueblo». Esta sección aparece después de la anterior porque había dicho que el diezmo del pobre pertenece al leví, al extranjero, al huérfano y a la viuda. Del mismo modo se aplica el asunto de la remisión. Su sentido es semejante a «déjala caer», «abandónala» y «que caiga».
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:2
משה. במשקל מטה והוא שם לפי דעתי ולפי דעת רבים הוא פועל ובעל כמו והחכמה תחיה בעליה את נפש בעליו יקח והטעם מי שהדבר ברשותו:
«Remisión» tiene la misma estructura gramatical que «vara». Según mi opinión es un sustantivo; según muchos, es una forma verbal que designa al poseedor de una acción, como «la sabiduría da vida a sus poseedores» y «tomará la vida de su dueño». Es decir, aquel en cuyo poder se encuentra el asunto.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:3
ישה. פועל יוצא והלוקח יקרא נושה בו:
«Preste»: es un verbo transitivo. Quien recibe el préstamo es llamado deudor frente a él.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:4
יגוש. ילחץ כמו וכל עצביכם תנגושו והנה נראה הנו״ן בפעלי העתיד מבעלי הנו״ן:
«Exigirá»: significa «presionará», como en «oprimís con todos vuestros trabajos». La nun aparece en el futuro de los verbos cuya raíz comienza con nun.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:5
שמטה לה'. לכבוד השם שנתן לו הממון וטעם הסמך המל' לשם בעבור שבת היא לה':
«Una remisión para el Eterno»: por honor al Eterno, que le entregó el dinero. El Nombre aparece unido a la expresión porque el año sabático pertenece al Eterno.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:6
את הנכרי תגוש. רשות:
«Al extranjero podrás exigirle»: es opcional.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:7
אפס. הטעם דע כי זה שצויתיך שלא תגוש את אחיך אין צורך אם היו כל ישראל או רובם שומעים בקול השם אז לא יהיה בך אביון שהוא צריך להיותך מלוה אותו רק כלכם תעבטו גוים רבים והטעם תקחו עבוטו שהוא משכון בעבור ממון שתתן לו שהוא צריך אליו לסחור בו:
«Sin embargo». El sentido es: debes saber que aquello que te ordené, no exigir el pago a tu hermano, no sería necesario si todo Israel o la mayoría escuchara la voz del Eterno, porque entonces no habría en medio de ti un pobre que necesitara que le prestaras. Por el contrario, todos vosotros prestaríais a muchas naciones. La expresión significa que tomaríais de ellas una garantía, es decir, una prenda por el dinero que les entregaríais y que ellas necesitarían para comerciar.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:8
ומשלת. ובהיותכם ישרים תהיו עוד מושלים על הנכרים רק המצוה כי יהיה בך אביון על כן אמר כי לא יחדל אביון כי יודע כי יבא דור שלא יהיה רובו זכאי:
«Y gobernarás». Cuando actuéis con rectitud, también gobernaréis sobre los extranjeros. Sin embargo, el mandamiento se aplica cuando haya entre vosotros un pobre. Por eso dice: «El pobre no dejará de existir», porque Él sabe que vendrá una generación en la cual la mayoría no será justa.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:9
לא תאמץ את לבבך. לדבר על לבו דברים טובים:
«No endurecerás tu corazón»: debes hablarle palabras buenas para animarlo.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:10
תקפוץ. תסגור וכן קפצה פיה קפץ באף יקפצו מלכים פיהם והוא פעל קל:
«No cerrarás»: significa que no cerrarás tu mano. Así aparece en «cerró su boca», «cerró con ira» y «los reyes cerrarán su boca». Es una conjugación simple.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:11
האביון. י״א שהוא מגזרת ולא אבה כי הוא במשקל עליון וחביון והגיון שהשרש עלה חבה הגה והטעם שהוא מתאוה לכל דבר בעבוד חסרונו:
«El necesitado». Algunos dicen que procede de la expresión «no quiso», y que sigue el mismo patrón que «Altísimo», «escondite» y «meditación», cuyas raíces son subir, esconder y meditar. Su sentido sería que desea todas las cosas debido a su carencia.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:12
פתח תפתח. שם הפעל וכל מקום שאיננו כתוב הוא דרך קצרה גם הדרש יפה:
«Abrir, abrirás»: es un infinitivo absoluto. En todo lugar donde no aparece escrito, debe entenderse de manera abreviada. También la interpretación midráshica es hermosa.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:13
את ידך לו. לאשר אין לו כלום:
«Tu mano para él»: para quien no posee nada.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:14
והעבט תעביטנו. תתן לו משלך על עבוטו והנה תעביטנו תקח עבוטו:
«Y ciertamente le prestarás»: le entregarás de lo tuyo a cambio de su prenda. Según esto, la palabra significa que tomarás su prenda.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:15
בליעל. שם וי״א שהיא מלה מורכבת כגון תפלה שלא יעל ולא יגאל ולא יחיה:
«Belial» es un nombre. Algunos dicen que es una palabra compuesta, semejante a «sin elevarse», «sin ser redimido» o «sin vivir».
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:16
ורעה עינך. כמו ושבה אל בית אביה והמלה מהשניים הנראים:
«Y tu ojo sea malo»: es semejante a «volverá a la casa de su padre». La palabra pertenece a las raíces que presentan dos formas visibles.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:17
בגלל. כמו סבה לבעבור סבב כי הכל הוא בחלקי' בחלקי הכל שהוא הגוף:
«Por causa de»: significa «debido a» o «por razón de», relacionado con la idea de una causa que rodea algo. Todo se encuentra en partes, y las partes forman el todo, que es el cuerpo.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:18
נתון תתן. הטעם כי אם תתן לו יוסיף השם על ממונך:
«Dar, le darás»: significa que, si le das, el Eterno aumentará tus bienes.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:19
כי לא יחדל אביון מקרב הארץ. כאשר פירשתי:
«Porque el pobre no dejará de existir en medio de la tierra»: como ya expliqué.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:20
לאחיך. הקרוב אליך בתחלה:
«A tu hermano»: primero al que está más cerca de ti.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:21
ולעניך. לעניי משפחתך ואביון ארצך קודם לאביון מקום אחר. וטעם הדבק כי ימכר לך אחיך העברי בעבור העניק תעניק לו:
«Y a tus pobres»: a los pobres de tu familia. El pobre de tu tierra tiene precedencia sobre el pobre de otro lugar. La sección «cuando se venda a ti tu hermano hebreo» aparece a continuación por causa del mandamiento «le concederás generosamente».
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:22
אחיך העברי. פירשתיו:
«Tu hermano hebreo»: ya lo he explicado.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:23
או העבריה. והוא כי ימכור איש את בתו לאמה:
«O una hebrea»: se refiere al caso en que un hombre vende a su hija como sierva.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:24
ריקם. פירשתיו:
«Con las manos vacías»: ya lo he explicado.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:25
העניק תעניק לו. הטעם עשה לו תפארת מגזרת וענקים לגרגרותיך או יהיה פירוש המלה כפי המקום בלא אח:
«Le concederás generosamente». El sentido puede ser: hazle un adorno o una distinción, de la misma raíz que «collares para tu cuello». También puede ser que la palabra tenga aquí un significado propio que no aparece en otra parte.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:26
באזנו ובדלת. פירשתיו וטעם להזכיר זה כי אתה חייב לתת לו בצאתו חפשי רק אם לא ירצה לצאת תרצע אזנו:
«En su oreja y en la puerta»: ya lo he explicado. Esto se menciona aquí porque estás obligado a darle bienes cuando sale libre. Solamente si no quiere salir perforarás su oreja.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:27
ואף לאמתך תעשה כן. דבק עם העניק תעניק לו ואם הוא רחוק כמו שלם ישלם אם אין לו ואם שלש אלה ורבים כן כי אין אשה נרצעת:
«También harás así con tu sierva» está unido a «le concederás generosamente», aunque se encuentre lejos, como ocurre con «ciertamente pagará si no tiene» y «si no hace estas tres cosas». Hay muchos casos semejantes, porque una mujer no recibe perforación de oreja.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:28
לא יקשה בעיניך. מצאנו כתוב שלש שנים כימי שכיר וזו ראי' כי אין רשות לאדם שישכיר עצמו יותר משלש שנים ג״כ לשוכר אותו הנותן שכרו:
«No te parezca difícil». Encontramos escrito: «tres años, como los años de un trabajador asalariado». Esto demuestra que una persona no tiene derecho a contratarse por más de tres años, y lo mismo se aplica a quien lo contrata y paga su salario.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:29
וזה טעם משנה כמו כפל וכן והיה משנה הוא משנה למלך שם משנה למלך תאר השם גם הוא מגזרת שנים כאשר פירשתי והנה זה הכתוב יפרש כי ובשביעית יצא לחפשי חנם בתחלת השנה גם יש ראיה משנת השמטה גם מיום השבת:
Este es el sentido de «doble»: el doble. De la misma manera, «era segundo del rey» significa «segundo después del rey». Allí «segundo del rey» es una expresión descriptiva. También procede de la raíz de «dos», como ya expliqué. Este versículo aclara que «en el séptimo año saldrá libre gratuitamente» significa al comienzo del año. También hay prueba de ello en el año de la remisión y en el día de Shabat.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:30
וברכך. פועל עתיד ולא עבר כי אין הפרש ביניהם רק מטעם המקום:
«Y te bendecirá»: es un verbo en futuro, no en pasado. Entre ambas formas no hay diferencia salvo la determinada por el contexto.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:31
כל הבכור. הזכירו בעבור לא תעבוד בבכור שורך:
«Todo primogénito»: se menciona por causa de la prohibición «no trabajarás con el primogénito de tu buey».
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:32
תאכלנו. מי שהוא ראוי לאכלו כאשר פירשתי והזכיר זה פעם שנית לבאר משפט בעל מום:
«Lo comerás»: quien sea digno de comerlo, como ya expliqué. Se repite para explicar la ley del animal que tiene un defecto.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:33
אתה וביתך. בית הכהן:
«Tú y tu casa»: la casa del sacerdote.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:34
כל מום רע. הנזכרים:
«Cualquier defecto malo»: los defectos mencionados.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:35
בשעריך תאכלנו. י״א הכהן יאכלנו חוץ למקדש וי״א אחר שיש בו מום הוא לישראל וזה רחוק בעיני:
«En tus ciudades lo comerás». Algunos dicen que el sacerdote lo comerá fuera del Santuario. Otros dicen que, después de adquirir un defecto, pertenece al israelita. Esta última opinión es lejana a mis ojos.
Ibn Ezra on Deuteronomy 15:36
הטמא והטהור. שב אל תאכלנו והטעם כמו קריאה אתה הטמא או הטהור והטעם בין שיהיה טמא או טהור הוא מותר לאוכלו בעבור כי בשר קודש אם אכלו טמא הוא בכרת ובעבור שהזכיר שנה בשנה הזכיר שלש פעמים ועוד בעבור הבכור שיאכל במקדש וכן הפסח יאכל במקדש ולא חוץ ממנו:
«El impuro y el puro». Se refiere a «lo comerás». Es como si llamara al destinatario: «tú, impuro o puro». Es decir, tanto si está impuro como si está puro, le está permitido comerlo. Esto se debe a que, si una persona impura come carne sagrada, recibe karet. Puesto que mencionó «año tras año», se menciona tres veces. Además, el primogénito debe comerse en el Santuario, y del mismo modo el sacrificio de Pésaj debe comerse en el Santuario y no fuera de él.